Kulturotwórcza rola rodziny

   Kultura to złożona całość: wiedza, wierzenia, sztuka, prawo, moralność, obyczaje i wszystkie  zdolności,  nawyki nabyte przez człowieka jako członka społeczeństwa.

   Jest to jedna z wielu definicji kultury. Inna z kolei definicja powiada, że kultura jest to względnie zintegrowana całość obejmująca zachowania ludzi przebiegające wg wspólnych dla zbiorowości społecznej wzorów wykształconych i przyswojonych w toku interakcji.

   Definicje te można również odnieść do rodziny, jest to przecież najmniejsza grupa społeczna tworząca indywidualny model kultury, oczywiście zawsze w oparciu o model wytworzony w danej społeczności( narodzie, regionie ).

W rodzinie, tak jak w społeczeństwie, w procesie interakcji nabywa się określone zdolności i nawyki. Każdy z domowników wnosi swój indywidualny wkład składający się na całokształt wizerunku kultury rodziny, jednocześnie

modyfikując istniejące formy. Jest to proces naturalny- mający rację bytu już w grupie dwóch osób. Ścieranie się poglądów, zachowań, odmienności percepcji zawsze zostawia ślad w postaci nowej formy.

   Każda rodzina wyróżnia się, jest niepowtarzalna, wytwarza swoisty typ kultury, w bardziej lub mniej odległy sposób realizując idee, normy społeczeństwa, w którym funkcjonuje- zatem można mówić o kulturotwórczej roli rodziny.

    Na kulturę rodziny składa wartości (idee), normy, zachowania, wytwory. Wszelkich zachowań społecznych, a więc np. dialogu, poszanowania, kompromisu, tolerancji dziecko uczy się w rodzinie-to od niej zależy jak będzie w przyszłości funkcjonował w społeczeństwie i jakie wartości przekaże rodzinie, którą sam założy. Zaczyna także rozumieć takie wartości jak: obowiązek, odpowiedzialność, współodpowiedzialność, bo w rodzinie powierzono mu określone obowiązki i w procesie długotrwałej socjoedukacji sprawdził, jakie są konsekwencje różnego podejścia do wykonywania zadań.

Rodzina daje wsparcie-człowiek nie czuje się samotny, a tym samym może działać, być twórczy. Takie wsparcie można odczuwać nawet tylko dzięki samej przynależności do określonej rodziny-świadomości swoich korzeni. Optymizm społeczny, radość tworzenia to cechy, które kształtuje rodzina.

   Dla zrozumienia problemu odwołajmy się do statystyk, które wskazują, że o wiele gorzej funkcjonują w społeczeństwie osoby, które pozbawione były rodziny lub wychowywały się w rodzinach patologicznych, gdzie miały do czynienia ze zwyrodnieniem pewnych zachowań społecznych. Przecież wiemy, że już niemowlę dzięki trosce, miłości rodziców rozumie uśmiech, wyczuwa niepokój matki, itd.

   Obraz świata, który ma się w dorosłym życiu wynosimy z domu. Do ósmego roku życia największy wpływ na człowieka wywiera rodzina.

Obserwuje się powielanie utrwalonych wzorców zachowań w dorosłym życiu. Wpływ ten jest tak silny, że często stosuje się działania, których w rzeczywistości się nie akceptuje, czasami jest to przemoc (agresja rodzi agresję).

   Od norm, wartości i postaw przejdźmy teraz do wytworów rodzinny, które wiążą się z obrzędowością, kultywowaniem tradycji, pamiątkami rodzinnymi. Każda rodzina jest tu, można powiedzieć, skarbcem narodu, gdyż to w niej utrwalają się przekazywane z pokolenia na pokolenie obrzędy, ustne przekazy, pamiątki materialne- formy te mają zdolność oderwania się od wytwórcy, rozprzestrzeniania się i przejęcia przez inne grupy. W ten sposób każda rodzina tworzy też kulturę na użytek innych- większej grupy społecznej, narodu, itp. Wszyscy pamiętamy nazwiska znamienitych rodów, które zasłynęły z udostępnienia np. wspaniałych kolekcji malarstwa, bibliotek lub z kultywowania rodzinnych tradycji rzemieślniczych albo z zapisanej w pamiątkach rodzinnych historii narodu.                                                

     Na zakończenie pragnę podzielić się swoją refleksją i wyrazić obawę, iż współczesna rodzina coraz bardziej oddala się od ideału- brak rozmowy, wspólnego spędzania czasu i kultywowania tradycji- to ma ogromny wpływ na psychikę, a co za tym idzie osobowość człowieka- to zubaża.

                                                                   Autor:

                                                        Ewa Szczepaniak