Jak rodzina tworzy własną kulturę? 

Rodzina to wyraźnie wyodrębniona grupa w społeczeństwie, ma nazwisko, miejsce, wiadomo kto do niej należy. Jest zróżnicowana wewnątrz – członkowie rodziny pełnia odpowiednie role – mama, tata, dzieci, babcia, dziadek. Kontakty w niej są bezpośrednie, mają bardzo silne zabarwienie uczuciowe, emocjonalne, obejmujące całą osobowość, ma własne życie. Rodzina jest zdolna do twórczej aktywności, jest środowiskiem kultury twórczej osobowości, bowiem człowiek odróżnia się od roślin i zwierząt tym , że wykazuje twórcze właściwości. Tworząc utrwala siebie, wzbogaca otoczenie i kulturę światową.

Na kulturę społeczeństwa składają się następujące czynniki:

• wartości oraz idee, normy,
• zachowania,
• wytwory (efekt realizowania wartości, idei, zachowań).

Najważniejszy element kultury to wartości, idee, normy. Mają one naturę niematerialną, ukryta w znakach, symbolach np. sposób zachowania, przedmioty mogą mieć różne znaczenie dla różnych grup, w różnych środowiskach. Znaczenie zachowania, przedmioty przekazują sobie różne jednostki, pokolenia – możliwa jest komunikacja międzynarodowa. Takim znakiem jest język. Komunikowanie może odbywać się w sposób:

• pośredni,
• bezpośredni  (ta komunikacja jest lepsza).

Komunikacja pośrednia – mimika, gesty, zapachy, ruchy ciała, mowy, przedmiotu (pismo, budowla, obraz, rzeźba).

Komunikacja bezpośrednia to przeżycia emocjonalne w rodzinie (małe grupy).

Rodzina stanowi pomost dla kultury narodowej i ogólnej, a niekiedy również schronienie dla kultury.

Rodzina wprowadza w świat znaczeń – mimika, znaki (uśmiech – życzliwy, mars na czole – przeszkoda), kolory: czarny – żałoba, smutek; biały – wesele; czerwony – radość, miłość.

Rodzina wprowadza w świat, kształci właściwości poznawcze, kształtuje obraz świata, człowieka, życia społecznego. Kształtuje postawę członków rodziny – dobro, piękno, prawda. Kształtuje postawy dzieci, tworzy obraz świata postrzeganego przez dziecko w jego rozumieniu. Włącza ona człowieka w działanie, bo każdy członek rodziny, uczy się dialogu z członkami rodziny.

Rodzina tworzy własną kulturę, system wartości, pamiątki rodzinne, fotografie, pielęgnuje więzi rodzinne, pokrewieństwa, po swojemu ocenia rzeczywistość, bo ma swoje poglądy polityczne, społeczne, tradycje rodzinne, społeczne.

Rodzina jest zdolna do twórczej aktywności, np. laurki, kartki świąteczne, wierszyki, pieczenie ciast, przyjęcia. Kształtuje twórcze osobowości np. uprawianie sportu, wycieczki rowerowe, krajoznawcze, muzykujące rodziny.

Rodzina uwrażliwia na to, że nie wszystko co jest publicznie głoszone jest dobre. Uczy krytycznego podejścia do życia, postaw wyborczych właściwej oceny. Rodzina jest ogniwem tożsamości narodowej i kulturowej poprzez kultywowanie zwyczajów, przekazywanie doświadczeń życiowych, tradycje świąteczne (Wielkanoc, Boże Narodzenie). Starsze kobiety przekazują jakby scenariusz organizowania imprez, kultywowania zwyczajów i obyczajów swoim córkom, wnuczkom.

Warunki tworzenia kultury przez rodzinę:

-         dobra, wewnętrzna atmosfera w rodzinie, sprzyjająca twórczości,

-         trwałość i stabilność życia rodziny,

-         w rodzinie powinien być proporcjonalny udział życia małżeńsko-rodzinnego obojga małżonków,

-         odpowiedni poziom warunków moralno-bytowych,

-         więź rodziny podstawowej z krewnymi, sąsiadami,

-         czas wolny poświęcony rodzinie,

-         otwartość na wartości ponadczasowe – dobro, piękno, prawda.

Każda rodzina jest niepowtarzalna, wytwarza swoisty rodzaj kultury realizując w różny sposób normy, zasady, idee społeczeństwa, w którym żyje i funkcjonuje. Rodzina dla każdego człowieka to ogromne wsparcie, optymizm, radość z życia, chęć tworzenia. Obraz świata w życiu dorosłym, wzorce zachowań społecznych, działań, normy wartości wynosimy z domu. Nie zawsze są to postawy, wzorce, działania akceptowane w społeczeństwie, a wręcz odwrotnie – prowadzą do patologii społecznych.

Rodzina to najmniejsza grupa społeczna tworząca indywidualny model kultury. Współcześnie rodziny przeżywają trudności różnej natury: materialne, duchowe, cierpią na brak czasu, życie w „biegu”, brak czasu na rozmowy, na wspólne spędzanie wolnych chwil i braku wspólnych zainteresowań, działań członków rodziny.

Polacy mówią, że przysłowia są mądrością narodu. Francuzi – że są echem doświadczenia. Dla Niemców „w przysłowiu tkwi prawda”. W przysłowiach każdego narodu zapisane są jego – dawne na ogół – zwyczaje, doświadczenia, sposób postrzegania świata. Przysłowia, będące częścią języka, są przecież jednocześnie częścią kultury. Chętnie się nimi posługujemy, gdyż są obrazowe, trochę zabawne i łatwe do zapamiętania. Są przyswajane – tak jak i cała kultura i język przez kolejne pokolenia. Przyjmowana jest zarówno ich forma jak i ich treść. Chcę tu przytoczyć przysłowia o rodzicach i dzieciach. Dzieci wchodzą w dorosłe życie ze swoich rodzin.

„Dzieci są skrzydłami człowieka”.

                                                /arabskie/

„Dzieci naśladują zazwyczaj wady i zalety rodziców”.

                                                /mandżurskie/

„Nic prędzej do dziatek nie przylgnie, jak przykład rodziców”.

                                                /polskie/

Przysłowia zaczerpnęłam z książki „Przysłowia polskie i obce” – Danuty i Włodzimierza Masłowskich.

Współcześnie rodzina ma ogromny wpływ na kształtowanie młodego człowieka, na wszystkich członków rodziny. Kształtuje ich osobowość, nawyki, zdolności, wpływa na psychikę. Ten wpływ rodzinnych wzorców można zaobserwować w dorosłym życiu. Każda rodzina jest skarbcem narodu, powinna przekazywać swoje najcenniejsze wartości z pokolenia na pokolenie.

                                                               Opracowała:

                                                                                    Maria Dąbrowska