Scenariusz akademii- rocznica odzyskania niepodległości.

Narrator 1.

To już bardzo dawna historia, kiedy Polska utraciła niepodległość. Trzej sąsiedzi: Rosja, Prusy i Austria zawarły między sobą sojusze i dokonały rozbiorów Polski. Było to w 1772, 1793 i 1795 roku. W 1795 roku państwa rozbiorowe, które ostatecznie zniszczyły dawną Rzeczpospolitą, poprzysięgły uroczyście, że nawet nazwę,, Polska” na zawsze wymażą z historycznych dokumentów. Ziemia rawicka już w 1793 roku została zajęta przez Prusy.

Uczeń 1.

                                     Żegnaj nam, żegnaj droga kraino!

                                                 Żegnaj nam, kraju kochany!

                                                 Niech dzisiaj jeszcze krew i łzy płyną...

                                                 Niech się upoją tyrany!

                                                 Krew i łzy zmogą wszelkie kajdany...

                                                 Nędza i ucisk przeminą...

                                                 Tymczasem żegnaj, kraju kochany!

                                                  Żegnaj nam, biednych kraino!

Narrator 2.

Przyczyny upadku państwa polskiego w ocenie Adama Naruszewicza:

           ,, Czegóż się błędny uskarżasz narodzie!

            Los twój zwalając na obce uciski?

            Szukaj nieszczęścia w twej własnej swobodzie

            I bolej na jej opłakane zyski;

            Żaden kraj cudzej potęgi nie zwabił,

            Który sam siebie pierwej nie osłabił”

Narrator 2.

Mimo, że Polskę wymazano z mapy świata, nie wymazano jej z serc Polaków.

             Uczeń 2.                     

O Polsko, święte Twe imię

po cichu i po kryjomu

    z trwogą za siebie i innych

         szeptano w ojców mych domu.

                                                        Prawdziwie jakieś nieprawdy

                                                        opowiadano o Tobie –

                                                        mówiono, że jesteś święta,

                                                        mówiono, że leżysz w grobie.

Narrator 1.

            Rok 1830 na nowo rozpalił nadzieje Polaków. W noc listopadową ruszyli młodzi kadeci pod wodzą Piotra Wysockiego na Belweder. Był to początek powstania listopadowego. Kolejny zryw niepodległościowy zakończył się niepowodzeniem.

 Narrator 2.

            Powstanie listopadowe zakończyło się klęską, lecz narodowi polskiemu z tych czasów pozostały barwy narodowe. To właśnie 7 lutego 1831 roku sejm ustanowił flagę polską. Barwy biało-czerwone oparte na kolorystyce godła.

             Na scenę wchodzi uczeń i maszeruje z flagą podniesioną do góry.

 Narrator 3.

            Po klęsce powstania, wielcy twórcy, pisarze opuścili nasz kraj i udali się na,, Wielką Emigrację”. Podczas pobytu w Nowym Jorku tak pisał Cyprian Kamil Norwid:

           Uczeń 3.

           Do kraju tego, gdzie kruszynę chleba

            Podnoszą z ziemi przez uszanowanie

            Dla darów Nieba...

                                       Tęskno mi, Panie...

            Do kraju tego, gdzie winą jest dużą

            Popsować gniazdo na gruszy bocianie,

            Bo wszystkim służą...

                                         Tęskno mi, Panie...

            Do kraju tego, gdzie pierwsze ukłony

            Są jak odwieczne Chrystusa wyznanie;

,, Bądź pochwalony!

                              Tęskno mi, Panie...

Tęskno mi jeszcze i do rzeczy innej,

Której już nie wiem, gdzie leży mieszkanie,

Równie niewinnej...

                               Tęskno mi, Panie...

Do bez- tęsknoty i do bez-myślenia,

Do tych, co mają tak za tak-nie za nie-

Bez światło-cienia ...

                                Tęskno mi Panie...

Narrator 1.

            Godny podkreślenia jest fakt pobytu w rawickiem Adama Mickiewicza. Do Wielkopolski zaprosił poetę jego przyjaciel Ksawery Bojanowski, dziedzic Konarzewa. Na naszym terenie Mickiewicz przebywał kilkakrotnie w listopadzie i grudniu 1831 roku oraz w lutym i marcu 1832 roku. W Konarzewie pisał wielki wieszcz listy do swego brata Franciszka przebywającego w obozie dla internowanych powstańców w Elblągu.

Narrator 2.

            Klęska powstania listopadowego wywołała apatię u większości Polaków, choć byli i tacy, którzy podjęli akcję niepolityczną, czyli pracę społeczną, oświatową, charytatywną. Nosiło to miano pracy organicznej. Pracę organiczną zapoczątkowano w Poznańskim. W 1835 roku grupa zamożnego ziemiaństwa pod przewodnictwem Gustawa Potworowskiego założyła w Gostyniu tzw. kasyno. W Poznaniu działalność organiczną podjął znakomity lekarz, dr Karol Marcinkowski.

            W Królestwie Polskim ogranicznicy w Marymoncie pod Warszawą założyli Instytut Agronomiczny.

            W Galicji zakładano Towarzystwa Kredytowe.

            W 1853 roku w Rawiczu utworzono gimnazjum. Pierwszym dyrektorem został Polak W. Rodowicz. Z rawickiego wywodzi się sławny historyk Ksawery Liske, rodem z Sobiałkowa, późniejszy profesor Uniwersytetu Lwowskiego, założyciel Towarzystwa Historycznego i Kwartalnika Historycznego. Pisma wydawane także dzisiaj.

Narrator 3.

            Na emigracji czyniono przygotowania do walk wyzwoleńczych. Zaowocowało to powstaniem krakowskim w 1846 roku, niestety stłumionym. W roku 1863 wybuchło powstanie styczniowe, które także zakończyło się klęską. Wielu ludzi oddało wówczas życie za marzenia o wolnej Polsce. Wśród nich był Stefan Bobrowski, który zginął w lesie w pobliżu Żylic.

 Uczeń 4.

            Wolności! Bądź nam siłą,

            Co nadzieję wciąż rodzi, gdy wiary nie staje.

            Daj zachować w umysłach dla przyszłych pokoleń

            Dumny obraz Polski i język, i wiarę,

            Gdy w obliczu śmierci przyjdzie nam się modlić.

            Niechaj w sercach pewność jedną tylko mamy,

            Że po nas łzy matek nie popłyną gorzkie,

            Bo dla wolnej Polski dzisiaj umieramy!

 Uczeń 5.

            Leci liście z drzewa, co wyrosło wolne;

            Znad mogiły śpiewa, jakieś ptaszę polne,

Nie było- nie było, Polsko, dobra Tobie!

Wszystko się prześniło, a twe dzieci w grobie.

Popalone miasta, spustoszone sioła,

A w polu niewiasta zawodzi dokoła.

Wszyscy poszli z domu, wzięli z sobą kosy,

Robić nie ma, komu, giną w polu kłosy.

Narrator 1.

            Po upadku powstań narodowych na byłych ziemiach polskich nasiliła się germanizacja oraz rusyfikacja. Kanclerz II Rzeszy Niemieckiej Otto von Bismarck powiedział:,, Bijcie Polaków, by im ochota do życia odeszła”. Bezwzględnie tępiono wszelkie przejawy polskości, także w szkołach.

A jak prześladowano dzieci w pruskiej szkole? Zobaczmy. 

Scenka: strajk dzieci.

Scenka 1

Uczeń 1: Słuchajcie, słuchajcie! Tatulek mi mówili, że proboszcz dostał pismo i nie wolno mu uczyć religii po polsku. Teraz mamy się uczyć po niemiecku.

 Uczeń 2. Nie będziemy!

 Wszyscy. Nie będziemy!

 Uczeń 3. Wiecie co? Jak nauczyciel będzie nas pytał to my ani mru-mru!

 Wszyscy. Ani mru-mru!

 Uczeń 4. A gdy każe mówić ,, vater unser”, to niech, nikt gęby nie otworzy.

 Uczeń 5. To się w piętę ugryzie ze złości.

 Uczeń 6. Tak, a potem nas zbije, ile wlezie.

 Uczeń 1. Jak po rękach będzie prał, to trzeba zaraz polizać. To mniej boli.

 Uczeń 2. Dobrze. Choćby nas prał kijem, nie ustąpić.

 Wszyscy. Zgoda.

 Scenka 2.

 Nauczyciel wchodzi z dziennikiem. 

Nauczyciel: Stehen auf. Modlić się!. Od dzisiaj po niemiecku.

 Wszyscy. Cisza.

 Nauczyciel: Duutsch, deutsch !

 Wszyscy. Cisza.

 Nauczyciel: O ihr Eseln Idioten. Du! Du sages! ( wskazuje ucznia i podchdzi z kijem).

 Uczeń: Idioten. Polnisches, smarkaten!

 Nauczyciel: chwyta ucznia za kołnierz, wyciąga z ławki, bije.

 Nauczyciel: du ( wskazuje kolejnego ucznia).

 Nauczyciel. Was, was idioten!

Uczniowie: rzucają papierami w nauczyciela.

            Śpiew,, Roty”

 Narrator 2.

Strajki szkolne wybuchły w wielu miejscach Wielkopolski. Głównym czynnikiem, który doprowadził do tych wystąpień była ustawa władz pruskich z 1900r., zabraniająca uczyć po polsku na lekcjach religii, będącej wówczas ostatnią ostoją polskości w zgermanizowanej oświacie. W czasach PRL-u  oficjalnie podawano inny powód tych protestów. Twierdzono, że ich przyczyną było usunięcie naszej mowy ojczystej, jako języka wykładowego ze szkół w ogóle, nie wspominając o lekcjach katechezy. Było to niezgodne z prawdą historyczną, albowiem już w 1872 roku, Prusacy językiem wykładowym w placówkach oświatowych ustanowili język niemiecki, z wyjątkiem religii.

W latach 1906/7 w powiecie rawickim bojkotowało naukę około 1000 polskich dzieci. Strajki nie objęły Bojanowa oraz Rawicza. W tych miastach około 80 % mieszkańców stanowili Niemcy. Za udział w strajku rodzice płacili kary pieniężne po 10 marek z zamianą na 3 dni aresztu.

 Narrator 3.

            Polacy nie poddawali się presji władz zaborczych. W Poznańskiem w ciągu 30 lat,  utworzyli 132 towarzystwa przemysłowe. Polacy, jak pisał Tadeusz Jackowski realizowali hasło:,, Swój do swego”. Wydawano w języku polskim czasopisma: Ateneum, Nowiny, Niwa, Przegląd Tygodniowy. W Lesznie ukazywał się,, Przyjaciel Ludu”. W Rawiczu wydawano w języku niemieckim i polskim,, Orędownik powiatowy”. W 1884 roku w Rawiczu opublikowano książkę w języku polskim o niepretensjonalnym tytule,, Książka do czytania”. Jej autor K. Kasiński, jak wynika z informacji na karcie tytułowej, był nauczycielem rawickiego seminarium nauczycielskiego. Książka zawiera wiele cennych informacji o Wielkopolsce, ziemi rawickiej i samym Rawiczu, zarówno z zakresu geografii, historii, jak i ówczesnej współczesności.

            W rawickim zakładano koła śpiewacze, sportowe, pszczelarskie, rozwinął się także skauting.

           Narrator 1.

            1 sierpnia 1914 roku wybuchła pierwsza wojna światowa. W sercach Polaków zapłonęła nadzieja na odzyskanie niepodległości.

 Uczeń 6.

            Synkowie moi, poszedłem w bój,

Jako wasz dziadek, a ojciec mój,

Jak ojca ojciec i ojca dziad,

Co z legionami przemierzał świat,

Szukając drogi przez krew i blizny

Do naszej wolnej Ojczyzny.

Synkowie moi, da nam Bóg,

Że spadną wreszcie kajdany z nóg,

I nim wy męskich dojdziecie sił,

Jawną się stanie, co dziadek śnił,

Szczęściem zakwitnie krwią wieków żyzny

Łan naszej wolnej Ojczyzny.

 Pieśń: Wojenko, wojenko.

 Narrator 2.

            Polacy, co żyli w zaborze rosyjskim, pruskim i austriackim, zostali wcieleni do armii zaborców. Była to tragedia naszego narodu, często walka bratobójcza. W wojnie tej udział wzięło około 3 milionów Polaków, życie straciło 500 tysięcy naszych rodaków.

 Uczeń 7.

            Rozdzielił nas mój bracie, zły los i trzyma straż,

            W dwóch wrogich sobie szańcach patrzymy sobie w twarz.

            W okopach pełnych jęku, wsłuchani w armat huk,

            Stoimy na wprost siebie, ja – wróg twój, ty- mój wróg!

            Las płacze, ziemia płacze, w pożarach stoi świat,

            A ty wciąż mówisz do mnie; to ja, twój brat... twój brat!

            O nie myśl o mnie, bracie w śmiertelny idąc bój

I w ogniu moich strzałów, jak rycerz mężnie stój,

A gdy mnie z dala ujrzysz, od razu bierz na cel

I do polskiego serca moskiewską kulą strzel.

Bo wciąż na jawie widzę i co noc mi się śni,

Że ta, co nie zginęła, wyrośnie z naszej krwi.

 Narrator 3.

            Pierwsza wojna światowa zakończyła się klęską państw zaborczych. 10 listopada 1918 roku z ponad rocznego internowania w Magdeburgu wraca do Warszawy Józef Piłsudski.

 Uczeń 8.

             Piłsudski to wspaniały wódz! Tak sławiono go w wierszach;

            Jedzie, jedzie na kasztance, siwy strzelca strój!

Hej, hej, komendancie, miły wodzu mój!

Masz wierniejszych niż stal chłodna, młodych strzelców rój...

Nad lampasy i czerwienie wolisz strzelca strój...

Ale pod tą szarą bluzą serce ze złota!

Pójdziem z Tobą po zwycięstwo poprzez krew i znój!

Hej, hej komendancie, miły wodzu mój!

 Pieśń: ,, My I Brygada”

 Narrator 2.

            11 listopada 1918 roku zakończyła się pierwsza wojna światowa. W tym dniu Rada Regencyjna w Warszawie przekazała Józefowi Piłsudskiemu władzę. Dzień ten obchodzimy jako dzień odzyskania niepodległości. W zasadzie jest to data umowna, a Polacy musieli wykazać się wielkim heroizmem, aby odzyskać wolność. 11 listopada 1918 roku w Bojanowie i powiecie rawickim nadal dominowali Niemcy.

            28 czerwca 1919 roku konferencja pokojowa w Paryżu przyznała Polsce Wielkopolskę oraz Pomorze Gdańskie.

            Niemcy nie pogodziły się z tą decyzją i czyniły starania o przyłączenie do Niemiec m.in. Bojanowa i Rawicza. Polacy w rawickim, aż do 17 stycznia 1920 roku czekali na powrót tych ziem do macierzy. W niedzielę 18 stycznia odbyła się oficjalna uroczystość związana z powrotem ziemi rawickiej do Polski. Ksiądz Zakrzewski napisał : ,, tłumy ludności pieszo,  w powozach, bryczkach i konno towarzyszyły wojsku- niezapomniany był to pochód triumfu rozradowanego ludu i wojska, łzy radości cisnęły się do oczu na ten widok”. 

 Scenka: 5 dziewczyn wchodzi na scenę. Jedna z nich ubrana jest na czarno. 4 dziewczyny trzymają łańcuch symbolizujący  jarzmo zaborcze. Dziewczyny zrzucają łańcuch a osoba będąca w środku  mówi: ,, powstań Polsko zrzuć kajdany”.

 Narrator 1.

            To zdarzenie miało miejsce 18 stycznia 1920 roku na rawickim rynku.

 Uczeń 8.

            Ojczyzna wolna, znowu wolna!

            Tak bije serce, huczą skronie!

            A Biały Orzeł w słońcu kwiatów

            Przyleciał, by go ująć w dłonie.

            Zawsze był z nami-ptak wspaniały,

            Choć czasem ktoś odszedł daleko...

            Bronił tej ziemi, bo ją kochał

            Sercem pokoleń już od wieków.

            Dziś w całej Polsce brzmi Mazurek ...

            Dzisiaj radości kanonada!

            Witamy wszyscy niepodległość

            I jedenasty listopada.

 Uczeń 9.

            Polsko nie jesteś ty już niewolnicą!

Łańcuch twych kajdan stał się tym łańcuchem,

            Na którym z lochu, co był twą stolicą.

            Lat sto, swym własnym dźwignęłaś się duchem.

            Żadne cię miana nad to nie zaszczycą,

            Polsko, nie jesteś ty już niewolnicą,

            Lecz czymś największym, czym być można – sobą!!!

 Narrator 3.

            Traktat w Rydze zawarty 18 marca 1921 roku między Polską, a Rosją Radziecką i Ukrainą wyznaczył wschodnią granicę II Rzeczypospolitej.

 Na scenę uczeń wnosi mapę ścienną, a drugi wskazuje granice II RP.

 Narrator 1.

            Historia w życiu naszego narodu odgrywa istotną rolę. Musimy pamiętać o przeszłości, lecz myśleć przede wszystkim o przyszłości. W tym celu między innymi Polacy i Niemcy powołali np. w powiecie rawickim Towarzystwo Polsko-Niemieckie,, Europa Nasz Dom”. W szkołach działają szkolne kluby europejskie. W naszym gimnazjum wiele uwagi poświęcamy historii lokalnej. Na zajęciach kółka historycznego redagujemy pismo historyczne GIM-HISTORYJKĘ. Jest to jedyne pismo historyczne ukazujące się w powiecie rawickim. Artykuły redagują uczniowie pod opieką nauczyciela historii pana Henryka Dudy. Polecamy nr1, w którym opisujemy przebieg powstania wielkopolskiego w rawickim. Warto przeczytać nr 5, w którym zamieściliśmy wykaz miejscowości powiatu rawickiego w języku polskim i niemieckim z okresu zaborów i II wojny światowej. W tym numerze znajduje się także mapka z wykazem miejscowości ziemi rawickiej i datami ich powstania.

 Uczniowie prezentują publiczności GIM-HISTORYJKI..

                                                                                                                   Autor : Henryk Duda