Alkohole
Alkohole to węglowodory, w cząsteczkach
których co najmniej jeden atom wodoru został zastąpiony grupą wodorotlenową
(hydroksylową) - OH.
Wsród przedstawicieli alkoholi wyróżniamy m.in.
:
* alkohol metylowy (metanol)
* alkohol etylowy (etanol)
* glikol etylenowy (etanodiol)
* gliceryna (1,2,3-propanotriol)
* propanol
Reaktywność alkoholi w porównaniu z odpowiadającymi im węglowodorami jest
duża. Wyraźny wpływ na to ma obecność grupy hydroksylowej. W
tabeli umieszczone są przykłady substratów i produktów w rekcjach z
udziałem alkoholi
Etanol
model
cząsteczki
jest alkoholem
alifatycznym. Bezbarwna ciecz, temp. topnienia
-117,3oC, temp. wrzenia 78,3oC, rozpuszczalny w wodzie
posiada charakterystyczny zapach i piekący smak. Przez destylację
jego wodnych roztworów otrzymuje się mieszanin? azeotropową o zawartości
4,7% wody (alkohol rektyfikowany, rektyfikat lub spirytus). Otrzymywany
w procesie fermentacji alkoholowej surowców zawierających
cukier oraz z etylenu i przez uwodornienie aldehydu octowego. Alkohol
bezwodny czyli alkohol absolutny otrzymuje się: 1) przez ogrzewanie
rektyfikatu z wapnem palonym (stara metoda) 2) przez destylację rektyfikatu
z dodatkiem benzenu; najpierw oddestylowuje się w temp. 64,9oC
mieszaniną azeotropową (benzen, alkohol, woda), a następnie bezwodny alkohol.
Alkohol
denaturowany (denaturat, alkohol skażony) jest rektyfikatem dodatkiem
zasad pirydynowych i fioletowo-różowego barwnika. Alkohol etylowy znajduje
zastosowanie jako rozpuszczalnik w przemyśle chemicznym, do produkcji wielu
preparatów chemicznych i farmaceutycznych, np. eteru w mieszaninie z benzyną
jako paliwo do silników oraz w przemyśle spożywczym do produkcji napojów
alkoholowych.
Metanol
model
cząsteczki
Spirytus drzewny; najprostszy alkohol
alifatyczny. Jest bezbarwną cieczą krzepnącą
w temp. -97,5oC, wrze w temp. 64,7oC, rozpuszcza się w wodzie, etanolu i eterze. Posiada silne
własności trujące - picie
lub wchłanianie par grozi ślepotą lub śmiercią. W postaci estrów występuje
w wielu olejkach eterycznych. Otrzymywany katalitycznie z tlenku węgla
i wodoru CO + 2H2
CH3OH lub w wyniku suchej
destylacji drewna. Stosowany jako rozpuszczalnik oraz
w syntezie organicznej.
Etanodiol
model
cząsteczki
1,2-etanodiol;
najprostszy alkohol dihydroksylowy.
Oleista ciecz, temp. topnienia -11,5oC, temp. wrzenia 197,5oC,
rozpuszczalny w wodzie i alkoholu, trudno rozp. w eterze. Posiada słodki
smak, jest bardzo toksyczny. Na skal? przemysłową otrzymywany przez uwadnianie
tlenku etylu albo hydrolizę etylenochlorohydryny. Stosowany jako rozpuszczalnik,
do produkcji politereftalanu, jako obojętny czynnik obniżający temp. zamarzania
wody; np. w chłodnicach samochodowych. Inna nazwa:
Glikol
etylenowy.
Glicerol
model
cząsteczki
Gliceryna,
1,2,3-propanotriol; jest alkoholem
trihydroksylowym.
Gęsta, bezbarwna ciecz o słodkim smaku, temp. topnienia 20oC,
temp.wrzenia 290oC, miesza si? z wodą i alkoholem, nierozpuszczalna
w eterze i chloroformie, higroskopijna, lotna z parą wodną. Występuje w tłuszczach
roślinnych i zwierzęcych, zawierających około 10% glicerolu w postaci glicerydów.
Otrzymywany jako produkt uboczny w produkcji mydła przez fermentację
alkoholową cukru w obecności siarczanu (IV) sodu oraz syntetycznie
z propylenu metodami chlorową i bezchlorową. Jest stosowany do wyrobu nitrogliceryny,
farb, apretur oraz w przemyśle barwników, spożywczym,
kosmetycznym, tytoniowym.
Propanol
![[ wzór strukturalny ]](propanol.gif)
1-propanol (n-propanol) |
2-propanol (izopropanol)
![[ pozioma linia ]](hr_sh_orange.gif)
|